Guwlar gelipdir...

Bir şahyryň goşgusynda şeýle setirler bar: «Aşgabat kölüne guwlar gelipdir, Ýör gideliň, guwlar bilen salama...». Bu şygra döredilen aýdym hem halkymyzyň arasynda örän meşhurdyr.

Hakykatdan hem guwlar biziň edebiýatymyzda köp taryplanan guşlaryň biridir. Munuň esasy sebäbi bolsa olaryň ýurdumyzyň deňiz-derýalarynyň, bir söz bilen aýdylanda, gözel tebigatymyzyň gaýtalanmajak bezegidiginden ybaratdyr.

Guwlar, köplenç, ýurdumyzyň üstünden uçup geçýär ýa-da gyşlamaga gelýär. Şonuň üçin olary «myhman guşlar» diýip atlandyrmak hem bolar. Türkmenistana olaryň 3 görnüşi gyşlamaga gelýär. Olar tauti, sohra, tundra guwlarydyr.

Bu guşlar beýlekilere garanda gyşlamaga has giç gelýär diýlip hasaplanylýar. Şeýle-de bolsa olaryň käbiri awgust aýynda hem Hazar deňziniň çäklerinde duşýar. Olaryň köpçülikleýin uçup geçmegi, düşlemegi bolsa bu deňziň demirgazyk böleginiň, ýalpak ýerleriniň suwunyň doňýan wagtyna gabat gelýär.

Sohra guwlary biraz kiçiräk, ýagny agramy 7—12 kilograma golaý bolýar. Ol örän äwmezek bolup, suwdan haýal göterilýär, kenardan has uzakda saklanýar. Tauti guwlary bolsa birneme ulurak, 8—13 kilogram agrama barabar bolýar. Ol adamlaryň barmaýan ýa-da seýrek barýan köllerinde, batgalyklarda, ýalpaklyklarda bolmaga çalyşýar. Ýanwar aýy guwlaryň ýurdumyzyň çäginde iň köpelýän wagtydyr.