Atlar bilen bagly aýtgylar

Seljuk begiň syrly sandygy bolup, bu sandygy özi öleninden soň açmagy ogullaryna sargyt edipdir. Beg garrap, dünýäden ötende, onuň agtyklary Togrul beg bilen Çagry beg sandygy açýarlar. Sandygyň içinde şeýle mazmunly wesýetnama bar eken: «Zürýatlarym, nesil-neberelerim! Meniň janym hak eýäme gowşansoň, yzymda galan atyma maňa seredişiňiz ýaly serediň! Jan berenden soňra bolsa, ony meniň ýanymda jaýlaň!».

* * *

Agyr söweşleriň birinde Tumar şanyň atyna duşman naýzasy sünjülip, heläk bolýar. Batyr şa aýal atynyň eýerini arkasyna daňýar-da, başga ata münüp, derrew söweşe girýär. Ony gören urşujylar öňküsinden-de gazaply söweşýärler. Uruşda duşman goşuny derbi-dagyn edilýär. Tumar şa:

— Söweşde men ýeňmedim, meniň atym ýeňdi — diýip, buýsanç bilen atynyň eýerini köşgüniň diwaryndan asyp goýupdyr.

* * *

Aýdyşlaryna görä, Isgender öz Busefaly barada şeýle ýazgylary galdyryp gidipdir: «Busefal meniň ýoldaşym, doganym». «Men Busefalyň üstünde otyrkam, dünýäniň ýarysyna däl, barysyna golumy ýetirýärin». «Hemişe ýörişe gidenimde, Busefal ýüzüni asmana — Alla tarap öwürýär. Belki, meniň işimiň rowaç almagy şonuň üçindir».

* * *

Asyrlaryň dowamynda türkmeniň saz sungatynyň läheňleriniň sünnälik bilen döreden «At çapan», «At çapar», «Göroglynyň at oýnadyşy», «Şadilli» ýaly nusgawy saz eserleri behişdi bedewlerimiziň şanyna mukamlardan dikilen ýadygärliklerdir.